صفرزاده
به سال 1322 شمسى، معروف صفرزاده در آذربایجان دیده به جهان گشود. آذربایجانى كه در عرصه علم و ادب، هنر و فرهنگ، حماسه و دلاورىها، از خودگذشتگىها و ایثار در راه دین و شرف و ایران و ایرانى همیشه پیشگام در طول زمانها بوده و امتحان خود را داده و به حق، سر همیشه سرافراز ایران لقب گرفته است.
از این استان و گوشه و كنار آن هنرمندان باارزش و بىادعا بسیار برخاسته و بىسر و صدا در گوشه و كنار استان و كشور به خدمات خود مشغول هستند. از جمله این هنرمندان در قسمت موسیقى و ساختن لوازم و آلات مربوط به آن هم باید از همین معروف صفرزاده نام برد.
وى به خاطر مأموریت ادارى پدرش اجبارا ترك دیار مىكند. در تهران تحصیلات ابتدایى را در دبستان هاتف و متوسطه را در دبیرستانهاى جامى، دكتر فاضلى و اشكانى ادامه داد. سال اول دبیرستان بود كه ضمن خواندن درس وارد فعالیتهاى هنرى دبیرستان شد و با شركت در نمایشنامهها و خواندن پیشپردههاى نمایش، وارد عرصه هنر و هنرمندان گردید ولى این كار او را راضى نكرد و علاقهمند به ساختن ویولن را از روى الگوهایى از ویترین بعضى مغازههاى سازفروشى شد. مدتى از فعالیت وى در این قسمت نمىگذرد كه دبیر كاردستى دبیرستان به نام خاتونآبادى چون استعداد وى را در ساختن ساز مىبیند وى را كمك و راهنمایى مىنماید و او در كارگاه دبیرستان به طور عملى و تئورى به فعالیت ادامه مىدهد و اولین سازى كه مىسازد سنتور بود كه توسط یكى از هم كلاسىهایش از او خریدارى مىشود.
وى پس از چندى به خدمت سربازى مىرود و پس از پایان خدمت به ساختن ویولن روى مىآورد و على اكبرپور كه یكى از موزیسینهاى خوب و وارد و بىادعا مىباشد وى را یارى مىكند و صفرزاده در جادهاى صحیح و هموار قرار مىگیرد كه نتیجه كار او آثار وى مىباشد. صفرزاده آموختن ویولن و تئورى موسیقى را نزد اكبرپور فرامىگیرد زیرا معتقد است كه هر سازنده ساز باید حتما خودش با نواختن ساز آشنایى داشه باشد تا بتواند نواقص ساز را رفع و عیوب آن را برطرف سازد. صفرزاده، از نظریات راهنمایىهاى ابراهیم قنبرى، شادروان مرتضى حنانه، میلاد كیایى، حسن یوسفزمانى، على اكبرپور، على برلیانى، ناصر مسعودى، مهندس گلشنابراهیمى كه از جمیع جهات راهنماى وى در ساختن ساز بودهاند به نیكى یاد مىكند.
معروف صفرزاده، هنرمند جستجوگر و مبتكرى است كه جهت هرچه بهتر شدن كارهاى خود و خدمت به موسیقى كشور و سازهاى ملى و محلى به اقصى نقاط مملكت مسافرت كرده و تا حد امكان مىكوشد كه روى سازهاى مختلف كشور، ابتكاراتى از خود نشان دهد و همین ذوق و ابتكارات در وجود وى موجب گردید در سال 1366 جهت تحقیق و تفحص در ساخت سازهاى مختلف محلى و عملكرد آنان در موسیقى كشور به منطقه چهابهار برود و با استاد كمادان، كه یكى از مشهورترین نوازندگان محلى قیچك یا غژك است، مسائل كلى این ساز را با وى در میان گذارد و همین گفت و شنود مستقیم وى موجب شد كه پس از بازگشت «قیچكباس» را بسازد.
در طول دسته و انداز كاسه این ساز تغییرات و محاسبات لازم را انجام داده و با انتخاب چوب مناسب و یك تكه ساختن كاسه، ساز صداى مطلوبتر و پر قدرتترى پیدا كرده و منطبق با نتنویسى و نواختن پیدا كند. این ساز فعلا در اختیار هنرمند گرامى منوچهر باستانسیر مىباشد كه امید است صفرزاه به این كار پرارزش خود ادامه دهد و در آینده شاهد ابتكارات بیشتر وى روى سازهاى ملى و محلى سایر نقاط ایران باشیم، زیرا با همه قدرت و اصالتى كه قیچك دارد، به علت مشكلات عدیده ساخت و كمبود نوازنده، ناشناخته مانده و جز در منطقه سیستان و بلوچستان، كمتر كسى از آن و نحوه نوازندگىاش اطلاع دارد.
فرخى سیستانى، درباره این ساز، سروده:
«هر روز یكى دولت و هر روز یكى غژ
هر روز یكى نزهت و هر روز یكى تار»
نوازندگان محلى، این ساز را به وسیله بندى از گردن آویزان مىكنند و مثل عاشیقلارهاى آذربایجان ضمن نواختن، اشعار حماسى و عرفانى نیز مىخوانند. در چند سال گذشته، به همت كارگاه سازسازى وزارت ارشاد اسلامى (فرهنگ و هنر سابق)، این ساز در سه نوع و اندازه مختلف (سوپرانو: آلتو- باس) ساخته شد كه نوع باس آن از نظر محاسبات داراى نواقصى بود.
درباره این ساز ملى، محلى، باید یادآور شد كه طى قرون متمادى، بسیارى از سازهاى ملى و محلى به علت تاخت و تازهاى اقوام بیگانه و یا هجوم فرهنگ غرب (كه امروزه ما شاهد چند نمونه سازهاى الترونیكى فنى در اسباببازى فروشىها به حد وفور یافت مىشود) و از طرفى نبودن امكانات و هم آهنگ نبودن موسیقى، تكروى سازندگان و تقلید كوركورانه از الگوهاى قدیمساز، همه موجب گردید كه بسیارى از سازهاى ملى و محلى ما از بین رفت و یا به علت نواقص خود قابل اجرا در اركسترها نباشند. در اینباره نگارنده، وقتى از این هنرمند سئوال كردم، در جواب گفت:
«بنده معتقد هستم، بایستى همآهنگى لازم بین استادان فن به عمل آید تا بتوانیم، سازهاى ملى را احیاء و با معیار علمى موسیقى تطبیق نماییم و بنده ساز «قیچكباس» را به همین منظور ساختم و با محاسبات دقیقى كه براى ساختن آن روى این ساز انجام دادهایم كاملا این نواقص رفع گردیده است.»
تبلیغات در راسخون
ارسال نظر
با تشکر، نظر شما پس از بررسی و تایید در سایت قرار خواهد گرفت.
متاسفانه در برقراری ارتباط خطایی رخ داده. لطفاً دوباره تلاش کنید.
